رفتن به متن راهنما
همه‌ی راهنماها

موبایل، کدپستی و پلاک

اعتبارسنجی شمارهٔ موبایل ایران در همهٔ شکل‌های رایج، کدپستی و پلاک خودرو، همراه با اپراتور، تخصیص پیش‌شماره و تقسیم پلاک به بخش‌ها.

برنامه RTLY-Kit 0.5.0آخرین بررسی زمان خواندن 8 دقیقه

در این صفحه

شروع سریع

PHP
<?php
require 'vendor/autoload.php';

use RtlyKit\Validation\Mobile;
use RtlyKit\Validation\PostalCode;
use RtlyKit\Validation\VehiclePlate;
use function RtlyKit\is_mobile;
use function RtlyKit\is_postal_code;
use function RtlyKit\is_vehicle_plate;

var_dump(is_mobile('+98 912 123 4567'));          // bool(true)
var_dump(is_postal_code('۱۵۹۳۷-۱۵۴۱۶'));          // bool(true)
var_dump(is_vehicle_plate('12ب345 ایران 67'));    // bool(true)

echo Mobile::getOperator('09121234567'), "\n";    // همراه اول

هر سه قرارداد Validator را دارند. توابع کمکی‌شان validate_mobile()، validate_postal_code() و validate_vehicle_plate() هستند.

شمارهٔ موبایل

شکل‌هایی که قبول می‌شود

Mobile همه‌چیز را به شکل ملی 09xxxxxxxxx (۱۱ رقم) درمی‌آورد. این پنج شکل را قبول می‌کند، با رقم فارسی یا عربی و با فاصله، خط تیره، نقطه یا پرانتز بین رقم‌ها:

ورودیnormalized
0912123456709121234567
912123456709121234567
98912123456709121234567
+98912123456709121234567
0098912123456709121234567
۰۹۱۲ ۱۲۳ ۴۵۶۷09121234567
(0912) 123-456709121234567

بین رقم‌ها Mobile فقط این‌ها را می‌پذیرد: فاصله (فاصلهٔ بدون شکست هم)، نیم‌فاصله (ZWNJ)، نشانه‌های LRM و RLM، خط تیره، پرانتز و نقطه، و یک + درست در ابتدای شمارهٔ +98. حرف، نشانهٔ دیگر مثل اسلش یا ویرگول، تب، خط جدید یا NUL و خط تیرهٔ ابتدای متن ورودی را invalid_format می‌کند. پس -9121234567 و call 09121234567 now پاک‌سازی نمی‌شوند و رد می‌شوند، و Mobile::normalize() برایشان رشتهٔ خالی برمی‌گرداند. عدد صحیح مثل 9121234567 هم قبول می‌شود. صفر اول ندارد که از دست برود، پس به شکل ۱۰ رقمی خوانده می‌شود.

قاعده

معتبر بودن فقط بررسی شکل است. بعد از یکسان‌سازی، شماره باید با 09 شروع شود، بعد رقمی از ۰ تا ۴ یا ۹ بیاید و هشت رقم دیگر. این‌ها بلوک‌های 090x تا 094x و 099x هستند. هر چیز دیگر، مثل 0950... یا شمارهٔ ۱۰ رقمی، invalid_format می‌دهد.

PHP
$r = Mobile::validate('09121234567');
echo json_encode($r->details(), JSON_UNESCAPED_UNICODE);
// {"normalized":"09121234567","operator":"همراه اول","allocated":true}

print_r(Mobile::validate('09501234567')->errors());   // [invalid_format]
print_r(Mobile::validate('0912123456')->errors());    // [invalid_format]
echo Mobile::normalize('+98 912 123 4567');           // 09121234567

اپراتور

details()['operator'] و Mobile::getOperator() پیش‌شماره را در یک جدول کوچک پیدا می‌کنند. همراه اول (0910 تا 0919 و 0990 تا 0994)، ایرانسل (0900 تا 0905، 0930، 0933 و 0935 تا 0939)، اسپادان (0931)، تالیا (0932)، تله‌کیش (0934)، رایتل (0920 تا 0923)، شاتل موبایل (09981 و 09982) و آپتل (09991). اگر چند پیش‌شماره جور شود، بلندترین انتخاب می‌شود. برای شمارهٔ معتبری که پیش‌شمارهٔ آن در جدول نیست، اپراتور null است:

PHP
echo Mobile::getOperator('09351234567'), "\n";           // ایرانسل
echo Mobile::getOperator('09981234567'), "\n";           // شاتل موبایل
echo Mobile::getOperator('09991012345'), "\n";           // آپتل
var_dump(Mobile::validate('09951234567')->isValid());   // bool(true)
var_dump(Mobile::getOperator('09951234567'));            // NULL، معتبر است ولی در جدول نیست
var_dump(Mobile::getOperator('09501234567'));            // NULL، شمارهٔ نامعتبر

شماره‌های قابل‌انتقال بین اپراتورها (MNP) باعث می‌شوند کسی با تغییر اپراتور شمارهٔ خود را نگه دارد. پس پیش‌شماره سرنخی دربارهٔ اپراتور اولیه است و اپراتور فعلی را تضمین نمی‌کند. بلوک‌هایی که اپراتورشان را نتوانستیم تأیید کنیم (مثلاً 0940 تا 0949 و بیشتر 0995 تا 0999) null می‌دهند، هرچند شماره معتبر است.

پرچم تخصیص

هر نتیجهٔ معتبر کلید allocated هم دارد. وقتی true است که پیش‌شماره در بلوکی باشد که طرح شماره‌گذاری ملی برای خدمات موبایل آورده است. سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی این طرح را در ۲۴ اوت ۲۰۲۶ به ITU اعلام کرده است. Mobile::isAllocated() همین پرچم را به شکل bool می‌دهد و برای هر ورودی که شمارهٔ خوش‌شکل نباشد false است.

PHP
var_dump(Mobile::isAllocated('09121234567'));   // bool(true)
var_dump(Mobile::isAllocated('09951234567'));   // bool(false), valid shape, prefix not in the plan
var_dump(Mobile::isAllocated('09501234567'));   // bool(false), not a valid number
var_dump(Mobile::validate('09951234567')->details()['allocated']);   // bool(false)

allocated = false روی نتیجهٔ معتبر شماره را نامعتبر نمی‌کند. شاید پیش‌شماره از طرح موجود در داده‌های ما تازه‌تر باشد، یا در بلوکی مثل 0906 تا 0909 یا 094x باشد که طرح آن را موبایل نمی‌داند. معتبر بودن هنوز همان بررسی شکل است.

کلیدهای جزئیات: normalized، operator و allocated. تنها کدهای خطا invalid_format، invalid_type و input_too_long هستند. تلفن ثابت و شمارهٔ بین‌المللی قبول نمی‌شود.

خوب است بدانید. طرح شماره‌گذاری فقط تأیید می‌کند که یک پیش‌شماره برای موبایل تخصیص یافته. نام اپراتورها را نمی‌دهد. نام اپراتورها از جدول‌های عمومیِ هم‌خوان و صفحهٔ خود ایرانسل، آپتل و شاتل موبایل آمده است. پیامک یا صورتحساب را بر اساس سرنخ اپراتور مسیردهی نکنید. دقت و داده را ببینید.

کدپستی

کدپستی ایران ۱۰ رقم است و در پنج رقم اولش نه 0 هست و نه 2 (پس هیچ‌وقت با 0 شروع نمی‌شود). PostalCode رقم‌های فارسی و عربی را انگلیسی می‌کند، جداکننده‌های مجاز (فاصله، نیم‌فاصله، خط تیره، پرانتز و نقطه) را حذف می‌کند و طول و پنج رقم اول را می‌سنجد. حرف، نشانهٔ دیگر، نویسهٔ کنترلی و عدد منفی invalid_format می‌دهند و PostalCode::normalize() برایشان رشتهٔ خالی برمی‌گرداند:

PHP
$r = PostalCode::validate('۱۵۹۳۷-۱۵۴۱۶');
echo json_encode($r->details());   // {"normalized":"1593715416"}

print_r(PostalCode::validate('12345')->errors());          // [invalid_length]
print_r(PostalCode::validate('123456789012')->errors());   // [invalid_length]
print_r(PostalCode::validate('0123456789')->errors());     // [invalid_format]
خطامعنا
invalid_lengthتعداد رقم‌ها ۱۰ نیست
invalid_formatدر پنج رقم اول 0 یا 2 هست، یا متن چیزی جز رقم و جداکننده‌های مجاز دارد
invalid_type، input_too_longورودی چطور پردازش می‌شود را ببینید

شکل و یک قاعدهٔ رقمی. کدپستی رقم کنترل ندارد و بازهٔ منطقه هم بررسی نمی‌شود. هر کد ۱۰ رقمی که در پنج رقم اولش 0 و 2 نداشته باشد معتبر است، حتی اگر پست آن را نداده باشد. قاعده‌های دیگری که بعضی کتابخانه‌ها دارند (مثلاً برای رقم پنجم، یا برای کدی از یک رقم تکراری مثل 1111111111) بررسی نمی‌شوند، چون برای هر کدام فقط یک منبع پیدا کردیم. عدد صحیح 1593715416 هم قبول می‌شود، چون کد معتبر هیچ‌وقت با صفر شروع نمی‌شود. ولی بهتر است کدپستی را باز هم رشته نگه دارید.

پلاک خودرو

شکل پلاک

VehiclePlate پلاک رایج سواری را می‌شناسد: دو رقم، یک حرف، سه رقم و کد دورقمی ایران، مثل 12ب345 ایران 67. کلمهٔ «ایران»، فاصله، خط تیره، زیرخط و نیم‌فاصله نادیده گرفته می‌شود. پس همهٔ این شکل‌ها یک پلاک‌اند:

PHP
echo VehiclePlate::normalize('۱۲ ب ۳۴۵ ایران ۶۷');   // 12ب34567

$r = VehiclePlate::validate('12ب345 ایران 67');
echo json_encode($r->details(), JSON_UNESCAPED_UNICODE);
// {"normalized":"12ب34567","two_digit":"12","letter":"ب","three_digit":"345","region":"67"}

print_r(VehiclePlate::parse('12ب345 ایران 67'));
// Array ( [two_digit] => 12 [letter] => ب [three_digit] => 345 [region] => 67 )
var_dump(VehiclePlate::parse('xx'));   // NULL

حرف‌ها

حرف باید یکی از این‌ها باشد: الف ب پ ت ث ج د ز س ش ص ط ع ف ق ک گ ل م ن و ه ی ژ. «الف» به شکل کامل هم یک حرف حساب می‌شود، و ا تنها (و أ و إ) همان حرف پذیرفته می‌شود و به شکل «الف» گزارش می‌شود. D و S لاتین برای پلاک دیپلمات و ویژه قبول می‌شود، با حرف کوچک هم. شکل‌های عربی حرف‌ها اول یکسان می‌شوند. پس ك و ي مثل ک و ی خوانده می‌شوند:

PHP
echo json_encode(VehiclePlate::validate('12ي34567')->details(), JSON_UNESCAPED_UNICODE);
// {"normalized":"12ی34567","two_digit":"12","letter":"ی","three_digit":"345","region":"67"}

var_dump(VehiclePlate::isValid('12D34567'));       // bool(true)
var_dump(VehiclePlate::isValid('12الف34567'));     // bool(true)

خطاها

  • invalid_format : شکل پلاک نمی‌خواند (تعداد رقم اشتباه، حرف غیرمجاز یا بخش جاافتاده).
  • invalid_region : شکل می‌خواند، ولی کد ایران 00 است یا بخش دورقمی 00 یا بخش سه‌رقمی 000 . بخش‌های جداشده باز هم در details() هستند.
PHP
print_r(VehiclePlate::validate('12ب345')->errors());       // [invalid_format]
print_r(VehiclePlate::validate('12ب34500')->errors());     // [invalid_region]
print_r(VehiclePlate::validate('00ب34567')->errors());     // [invalid_region]

خوب است بدانید. این اعتبارسنج شکل پلاک و صفر نبودن عددها را می‌سنجد. نمی‌داند کدام کد ایران وجود دارد یا کدام حرف برای کدام نوع خودرو است. نوع‌های دیگر پلاک (موتورسیکلت، شکل‌های قدیمی، مناطق آزاد و پلاک دولتی) پوشش داده نشده‌اند. نتیجهٔ معتبر یعنی پلاک خوش‌شکل است، نه اینکه واقعاً صادر شده باشد.

VehiclePlate::parse() چهار بخش را در آرایه می‌دهد، یا null اگر پلاک با همان قاعده‌های validate() معتبر نباشد.